BİLİRKİŞİLİK KONUSUNDA
TÜTÜN EKSPERLERİNE DUYURU

Türkiye’de tütün ve tütün mamullerinin üretimine, iç ve dış alım ve satımına ilişkin usul ve esaslar 09/01/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’la yeniden düzenlenmiştir. Anılan Kanunun 6 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrasında “Tütün eksperi unvanına sahip olmayanlar, … tütün işlerinde bilirkişi ve hakem olamazlar. Tütün eksperlerinin görev, yetki ve mesleki sorumlulukları Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme dayanılarak hazırlanan 24/01/2008 tarihli 26766 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Eksperlerinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları İle İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in; Bilirkişilik ve hakemlik başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında “Bilirkişilik ve hakemlik; tütün ve tütün mamulleri ile ilgili bilimsel, teknik ve ekonomik açıdan yerinde veya dosya üzerinde gerekli inceleme, muayene, ekspertiz, degüstasyon ve değerlendirme yapmak suretiyle, kıymet takdiri, hasar, kusur ve durum tespiti gibi iş ve işlemler ile yetkili makamlarca verilecek diğer işlerin yapıldığı uzmanlık hizmetidir.”  hükmü yer almaktadır. Ayrıca, Bilirkişi ve hakem olabilme şartları başlıklı 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, kimlerin bilirkişi olabileceği belirtilmiştir.

Kurumumuza adli yargı ilk derece ceza mahkemeleri, Cumhuriyet başsavcılıkları, emniyet müdürlükleri ile diğer kurum ve kuruluşlardan kaçak ve sahte zannıyla yakalanan tütün mamullerinin incelenmesinin istenilmesi sonucundan tütün ve tütün mamullerinin yasadışı ticarete konu edildiği anlaşılmaktadır. Tütün ve tütün mamullerinin yasadışı ticarete konu edilmesi ve yargıya intikal edilmesi sonucu yargıda bilirkişilik ihtiyacı doğmaktadır.  Tütün ve tütün mamullerinde bilirkişilik görevinin tütün eksperi tarafından yerine getirilmesi önem arz etmektedir. Bilirkişiliğin bu alanda yüksek öğretim almış uzman kişilerle yapılması tespitlerin doğru yapılmasını sağlayacaktır. Tütün eksperlerinin bilirkişi olarak görevlendirilmesi için de, bu göreve talip olduğunu belirtir iradesinin bulunması gerekmektedir. Tütün ve tütün mamulleri bilirkişiliğine tütün eksperlerinin talip olması durumunda bu görev kendilerine verilebilecektir.

Bu doğrultuda, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Bilirkişi olarak atanabilecekler başlıklı 64 üncü maddesinde; “(1) Bilirkişiler, il adlî yargı adalet komisyonları tarafından her yıl düzenlenen bir listede yer alan gerçek veya tüzel kişiler arasından seçilirler. Cumhuriyet savcıları ve hâkimler, yalnız bulundukları il bakımından yapılmış listelerden değil, diğer illerde oluşturulmuş listelerden de bilirkişi seçebilirler. Bu listelerin düzenlenmesine veya listelerde yer verilenlerin çıkarılmalarına ilişkin esas ve usuller, yönetmelikte gösterilir.
(2) Atama kararında, gerekçesi de gösterilmek suretiyle, birinci fıkrada belirtilen listelere girmeyenler arasından da bilirkişi seçilebilir.
Bilirkişiliği kabul yükümlülüğü başlıklı 65 inci maddesinde; “(1) Aşağıda belirtilen kişi veya kurumlar, bilirkişilik görevini kabul etmekle yükümlüdürler:
a) Resmî bilirkişilikle görevlendirilmiş olanlar ve 64 üncü Maddede belirtilen listelerde yer almış bulunanlar.
b) İncelemenin yapılması için bilinmesi gerekli fen ve sanatları meslek edinenler.
c) İncelemenin yapılması için gerekli mesleği yapmaya resmen yetkili olanlar.”
Hükümleri yer almaktadır.

Anılan Kanuna dayanılarak hazırlanan 01/06/2005 tarihli ve 25832 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununa Göre İl Adlî Yargı Adalet Komisyonlarınca Bilirkişi Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik’in İlan başlıklı 5 inci maddesinde;

“Komisyonlar, bilirkişi olarak görev yapmak isteyenlerin komisyon başkanlığına müracaat etmelerini 15 Ekim tarihine kadar ilân eder ve bu hususu il ve ilçelerdeki gerekli görülen kamu kurum ve kuruluşlarıyla, kamu kurumu niteliğini haiz meslek kuruluşlarına yazıyla bildirir.
 İlân, duyuru metninin adliye divanhanesine asılması ve mahallî bir gazetede yayımlanması suretiyle yerine getirilir. Bu konuda gerekirse diğer mutad vasıtalar da kullanılabilir.
İlânda, listeye kabul edilenlerin yemin için hazır bulunmaları gereken tarih ya da tarihler de gösterilir.”

Listeye kabul şartları başlıklı 6 ncı maddesinde;
1) Gerçek kişilerin;

1. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, 
2. Başvuru tarihinde yirmibeş yaşından küçük olmaması,
3. Bilirkişilik yapacağı alanda en az üç yıllık meslekî deneyime sahip olması,
4. Affa uğramış ya da ertelenmiş olsalar bile Devlete karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet,  irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflâs gibi bir suçtan veya kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, gerçeğe aykırı bilirkişilik yapma, yalan tanıklık suçlarından biriyle hükümlü bulunmaması,
5. Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten çıkarılmamış veya sanat icrasından geçici olarak yasaklanmamış olması,
6. Komisyonun bağlı bulunduğu il çevresinde oturması veya meslekî faaliyeti icra etmesi,
7. Başka bir komisyonun listesinde kayıtlı olmaması,

Başvuru usulü başlıklı 7 nci maddesinde; “Başvurular şahsen yapılabileceği gibi, kayıtlı olunan oda, çalışılan kurum ve kuruluş aracılığıyla da yapılabilir.

Bilirkişilik yapmak amacıyla listeye kaydolmak isteyenler her yıl 31 Ekim tarihine kadar komisyona bir dilekçeyle başvurur. Bu tarihten sonra komisyona ulaşan dilekçeler değerlendirmeye alınmaz.

Başvuru dilekçesinde ayrıca Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile vergi kimlik numarasının belirtilmesi gerekir.”

Başvuru dilekçesine eklenecek belgeler başlıklı 8 inci maddesinde; “Başvuru dilekçesine;
a) Nüfus cüzdanı örneği,

1. Komisyonun bulunduğu il çevresinde oturduğu ya da bu ilde meslekî faaliyetlerini yürüttüğüne dair belge,
2. Adlî sicil kaydı,
3. Uzmanlık alanına ilişkin diploma, ruhsatname, sertifika gibi belgelerin onaylı örneği,
4. Bilirkişilik yapacağı alanda en az üç yıllık meslekî deneyime sahip olduğunu gösteren belge,
5. İki adet vesikalık fotoğraf

eklenir.
Bir önceki yıla ait listede kayıtlı olanlardan (a), (d), (e) ve (f) bentlerinde sayılan belgeler istenmez.

Bu kapsamda, bilirkişilik yapmak isteyen tütün eksperlerinin 31/10/2010 tarihine kadar ikametgahlarının bulunduğu il adlî yargı adalet komisyonlarına bir dilekçe ile başvurmaları gerekmektedir.

Duyurulur.