|
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan:
TÜTÜN ÜRETİMİ, İŞLENMESİ, İÇ VE DIŞ TİCARETİ
İLE İLGİLİ
USUL
VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; tütün üretimi,
üretici tütünlerinin alım satımı, tütünlerin işlenmesi, depolanması, tütün
işleme tesislerinin kurulması, tütün iç ve dış ticareti, denetimi ve
üretici ile alıcının hak ve yükümlülükleri ile ilgili usul ve esasları
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; tütün tohumunun taşınması,
ithali ve ihracı, tütün üretimi, üretici tütünlerinin alım-satımı ve
denklenmesi, tütün satış merkezlerinin kurulması, açık artırma başlangıç
fiyatının teknik olarak saptanması, tütünlerin işlenmesi, depolanması, iç
ve dış ticareti ile tütün fireleri, tütün işleme tesislerinin kurulması,
üretim izni, proje tadilatı ve devir işlemleri, tütün üretim, alım ve
satımına dair yazılı sözleşmelerin düzenlenmesi ile bunların yürürlükteki
mevzuat dahilinde izlenmesi ve denetimlerine ilişkin usul ve esasları
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 3/1/2002 tarihli ve 4733
sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 9 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a)
Alıcı: Tütün ticareti yetki belgesine sahip gerçek ve tüzel kişileri,
b)
Fire: Tütünlerde; taşıma, depolama ve işleme faaliyetleri sırasında
fiziksel ve kimyasal etkilerle meydana gelen toz, çürük, rutubet, kuru
madde kaybı şeklinde ve fermantasyon sonucu madde dönüşümü nedeniyle ortaya
çıkan, ekonomik değeri olmayan ve bu Yönetmelik ekinde yer alan azami
oranları aşmayan kayıplar toplamını,
c)
İşlenmemiş tütün: Üreticiler tarafından tarlaya dikilen, yetişerek
olgunlaşan, daha sonra kırımı yapılarak değişik yöntemlerle kurutulan
denklenmemiş veya kaba bir tasnife tabi tutularak çeşitli şekillerde
denklenmiş tam ve yırtıklı tütün yapraklarını,
ç)
İşlenmiş tütün: İşlenmemiş tütünlerin alıcılar tarafından, işleme
tesislerinde çeşitli işlemlerden geçirilerek, belirli kriterlere göre
yeniden tasnife tabi tutulması sonucu elde edilen ambalajlanmış tütün
yapraklarını ve yaprak parçalarını,
d)
Kurul: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunu,
e)
Kurum: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunu,
f)
Tam mahsul: Aynı parselden olmak üzere bir üretici tarafından üretilen
tütünlerin tamamını,
g)
Tütün eksperi: Tütün eksperliği yüksek okullarından veya muadili yerli ve
yabancı okullardan lisans düzeyinde yüksek öğrenim diploması alarak mezun
olmuş, tütün alım ve satım muayenelerini yaparak tütünlerin vasıf, değer ve
nevilerini belirleyen, tütün işlemesi, bakımı ve fabrikasyonu konularında
uzman olan, tütün eksperi veya tütün teknolojisi mühendisi unvanına sahip
teknik elemanları,
ğ)
Üretici: Tütün tarımı ile uğraşan ve çiftçi belgesine sahip gerçek ve tüzel
kişileri,
h)
Üretim merkezi: Tütün üretimi yapılan ilçeyi,
ı)
Yazılı sözleşme: Alıcı ile üreticinin veya bunların temsilcilerinin ad ve
adres bilgileri, tütünün cinsi, üretim yeri ve alanı, üretim miktarı, nevi
tanımları ile nevi fiyatları, teslim şartları, ödemeyle ilgili hususlar,
tarafların karşılıklı diğer yükümlülüklerinin yanı sıra özel hükümler de
içeren ve Kurumca belirlenen esaslara göre düzenlenen Tütün Üretim ve
Alım-Satım Sözleşmesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Tütün
Üretimi, Tütün Tohumu ve Fideleri ile İzne Tabi Tütün Üretimi
Tütün üretimi
MADDE 5 – (1) Üreticiler, yazılı sözleşme usulüyle veya
tütün satış merkezlerinde açık artırma usulü ile satış yapmak üzere menşe
özellikleri Türk Standardında belirlenmiş tütün çeşitlerinin üretimini
yapabilirler. Alıcının talebi halinde Türk Standardında yer almayan tütün
çeşitleri de yazılı sözleşmeli üretim esasına göre üretilebilir.
(2)
Türk Standardında tanımlanmış menşeler ve üretim merkezleri bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek-1 sayılı Türk Tütünleri Standardında Tanımlanmış
Menşeler ve Üretim Merkezleri listesinde gösterilmiştir.
(3)
Türk Standardında yer almayan ancak Türkiye’de üretimi yapılan tütün
çeşitleri ve fiili üretim merkezleri bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2
sayılı Türk Standardında Yer Almayan Tütünler ve Üretim Merkezleri
listesinde gösterilmiştir.
(4)
Üreticilerin, 4/11/2008 tarihli ve 27044 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Bitkisel Üretimde Kullanılan Kimyasalların Kayıt Altına Alınması ve
İzlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, tütün üretimi
aşamalarında kullanılan bitki koruma ürünleri ve diğer kimyasallarla ilgili
olarak Üretici Kayıt Defteri tutmaları zorunludur. Yazılı sözleşme usulüyle
yapılan üretimde, üretici kayıt defterinin tutulmasından alıcı da
müteselsil olarak sorumludur.
Tütün tohumu ve fideleri
MADDE 6 – (1) Tütün tohumu ve fidelerinin yurt dışına
çıkarılması yasaktır. Bunların ithali ise Kurumun uygun görüşü ve Tarım ve
Köyişleri Bakanlığının izni ile mümkündür. Kurumdan uygun görüş almak
amacıyla yapılan ithalat başvurusu bir ay içinde karara bağlanır ve sonuç
başvuru sahibine bildirilir. Tohum ithalatının yapılmasını müteakip ithalat
bilgileri ithalatçı tarafından bir ay içinde Kuruma gönderilir. Uygun görüş
alındıktan sonra, tohum ithalatının gerçekleşmemesi durumunda da Kuruma
bilgi verilir.
(2)
Kurum, menşe dejenerasyonunu önlemek amacıyla gerektiğinde Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı tarafından tescil edilmiş tohumları kullanma zorunluluğu
getirebilir.
(3)
Bilimsel araştırmalar için yurda tohum getirilmesi bu madde kapsamı
dışındadır.
İzne tabi tütün üretimi
MADDE 7 – (1) Türkiye’de üretilen tütünlerin tohum ve
fidelerini üretildikleri merkezlerin dışına taşıyarak veya tohum ithal
ederek; ihracat, ithal ikamesi, yurt içi talep ve üretilebilirliğinin
araştırılması amacıyla yapılacak tütün üretimlerinde Kurumdan izin alınması
şarttır. İzin talebi Kurum tarafından bir ay içinde karara bağlanır ve
sonuç başvuru sahibine bildirilir.
(2)
İzin başvurusunda; üretim yılı, üretim merkezi, menşei, yerleşim yeri,
üretici sayısı ve üretim alanı bilgilerinin belirtilmesi şarttır.
(3)
İzne tabi tütün üretiminin en az; bir üretim merkezinde, iki köy veya
mahallede, 6 üretici ile yapılması ve üretimin üretici başına bir dekardan
az olmaması esastır.
(4)
İzne tabi tütün üretiminde kullanılacak tütün tohum veya fidelerinin
üreticiye alıcı tarafından verilmesi zorunludur.
(5)
İzne tabi tütün üretimi sözleşmeli olarak yapılır ve alıcının yaptığı diğer
sözleşmelerden ayrı olarak Kuruma bildirilir.
(6)
İzne tabi tütün üretiminde, yaygın üretim izni verilinceye kadar her üretim
yılı için Kurumdan izin alınması şarttır.
(7)
İzin alındıktan sonra üretimin yapılmaması durumunda, gerekçeleri
belirtilmek suretiyle Kuruma bilgi verilir.
(8)
İzne tabi tütün üretimi yaptıran alıcının; fidelik, tarla, kırım, kurutma
ve ambalajlama dahil üretimin her safhasında yapılan işlerle ilgili olarak
üreticilere eğitici her türlü bilgiyi ve teknik desteği vermesi esastır.
(9)
İzne tabi tütün üretiminin yapıldığı yerde başka bir tütün menşeinin
üretimi yapılıyor ise menşe dejenerasyonunun önlenmesi amacıyla, izne tabi
üretimin yapıldığı parsel ile diğer menşein üretiminin yapıldığı parsel
arasında en az 400 metre izolasyon mesafesinin olması esastır. Üretimi
yapılacak menşelerden herhangi birinde tepe kırma ameliyesi uygulanıyorsa 400 metre mesafe koşulu aranmaz. Ancak bu durumda tepe
kırma ameliyesi uygulanacak tütünlerde çiçeklenme görülmeden tepe kırımının
yapılması zorunludur. Menşe dejenerasyonu ihtimali bulunan üretim
yerlerinde, tohum almak amacıyla belirlenen bitkilerin çiçek tablalarına,
alıcılar tarafından torba geçirilmek suretiyle menşe özelliklerinin
korunması zorunludur.
(10)
İzne tabi tütün üretiminin, fidelik, tarla, kırım, kurutma ve ambalajlama
dönemlerinde yapılan işlemler, uygulanan tedbirler ile gözlem, fiziksel ve
kimyasal analiz sonuçları genel bir değerlendirme yapılarak hazırlanacak raporla
birlikte Kuruma gönderilir.
(11)
Kurum, izne tabi tütün üretiminin her aşaması ile bakım ve işleme
dönemlerinde her zaman gerekli teknik kontrolleri yaptırabilir.
(12)
İzne tabi tütün üretiminde, üretime yönelik hedeflerine ulaşıp geçiş
sürecini tamamlayarak yaygın üretime geçmek isteyen alıcının Kurumdan izin
alması zorunludur. İzin başvuruları iki ay içinde karara bağlanır. Yaygın
üretimine izin verilen tütün menşeinin müteakip yıllardaki üretimi bu
Yönetmeliğin diğer hükümlerine tabidir. Yaygın üretime geçilen üretim
merkezinde, farklı alıcının da izin verilen menşeden tütün ürettirmek
istemesi durumunda, ilk üretimden önce Kuruma bilgi vermesi esastır.
(13) Bilimsel amaçlı tütün üretimi bu madde kapsamı
dışındadır. Ancak bu amaçla yapılacak üretimler önceden Kuruma bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Üretici
Tütünlerinin Denklenmesi, Alım ve Satımı, Yazılı Sözleşme Esası, Üreticiden
Alınan Tütünlerin Tescili ile Anlaşmazlıkların Çözümü
Üretici tütünlerinin
denklenmesi
MADDE 8 – (1) Üreticilerin alım-satıma konu teşkil eden
tütünleri tam mahsul olmalı ve denk haline getirilmelidir. El ve kalite
özellikleri aynı olan tütünler birlikte denklenmelidir. Denk içinde yabancı
madde ile dip, filiz, kırıntı, yanık, karayeşil ve çürük tütün
bulunmamalıdır.
(2)
Üretici tütünlerinin menşelerine göre denkleme biçimleri bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek-3 sayılı Üretici Tütünlerinin Menşelere Göre Denkleme
Tarzları listesinde gösterilmiştir.
(3)
Alıcının, üreticiden listede yer almayan bir denkleme talebinde bulunması halinde
önceden Kurumdan izin alması zorunludur. İzin talebi bir ay içinde
sonuçlandırılır.
Üretici tütünlerinin alım ve
satımı
MADDE 9 – (1) Türkiye’de üretilen üretici tütünleri
yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemiyle alınır ve satılır. Üretim,
alım, satım, taşıma, depolama, işleme ve ihracat aşamalarında şekli ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen belgelerin alıcı tarafından
düzenlenmesi, muhafaza edilmesi ve bir örneğinin süresi içinde Kuruma
verilmesi zorunludur.
(2)
Üretici tütünlerinin alım-satımının tamamlanması için; yaprak tütün tartı
sonuçları ve birim fiyat ile diğer ekspertiz bilgilerinin, şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Yaprak Tütün Tartı ve Fiyat Pusulasına uygun
olarak tanzim edilmesi, belgenin taraflarca imzalanması ve bir örneğinin
üreticiye veya temsilcisine teslim edilmesi şarttır.
Yazılı sözleşme esası
MADDE 10 – (1) Üretici tütünlerinin yazılı sözleşme
esasına göre üretimi, alımı ve satımı, Kurum tarafından tütün ticareti
yetki belgesine sahip alıcıya bedeli karşılığında verilen Tütün Üretim ve
Alım–Satım Sözleşmesine göre yapılır. Her üretim yılı öncesi bu sözleşmenin
usul ve esasları Kurul tarafından belirlenir.
(2)
Sözleşmeli üretim esasına göre üretilen tütünlerin fiyatları, tütün
mamulleri üreticileri ve/veya alıcılar ile üreticiler ve/veya temsilcileri
arasında varılan mutabakata göre belirlenir.
Yazılı sözleşmenin yapılış
tarihi, bildirimi ve üreticiden alınan tütünlerin tescili
MADDE 11 – (1) Yazılı sözleşmeler, Kurum tarafından
belirlenen esaslar çerçevesinde tütünlerin tarlaya dikiminden önce ve en
geç nisan ayının sonuna kadar alıcı ile üretici veya bunların temsilcileri
arasında akdedilmiş olmalıdır.
(2)
Bu şekilde yapılan sözleşmeler, şekli ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen Sözleşmeli Tütün Üretim Bildirimine uygun olarak liste halinde
ve elektronik ortamda ilgili alıcı tarafından en geç mayıs ayının onbeşinci
günü sonuna kadar Kuruma verilmelidir. Taraflardan birinin gerekçeli olarak
başvurması halinde birinci fıkra ile bu fıkrada belirtilen süreleri
uzatmaya Kurum yetkilidir. Bu bildirimler Kurum tarafından yapılacak tescil
işlemine esas teşkil eder.
(3)
Yaprak Tütün Tartı ve Fiyat Pusulasının usulüne uygun olarak tanzim
edilmesi, taraflarca imzalanarak bir örneğinin üreticiye veya temsilcisine
teslim edilmesi ile alım satıma konu tütünler alıcının mülkiyetine geçer.
Bu safhadan sonraki faaliyetler için mevzuatta belirtilen işlemlerin
zamanında usulüne uygun olarak yapılması ve istenen bilgi ve belgelerin
alıcı tarafından süresi içinde Kuruma verilmesi zorunludur.
(4)
4733 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında gerçekleştirilen tütün
satışlarında Kurumca yapılan tescil, gelir vergisi uygulaması bakımından
ticaret borsalarına tescil hükmündedir.
(5)
Alıcı, alım-satımı tamamlanan tütünler için şekli ve içeriği Kurum
tarafından belirlenen Yazılı Sözleşme Esasına/Açık Artırma Yöntemine Göre
Tütün Alım-Satım ve Tescil Beyannamesi ile Kuruma müracaat eder. Beyanname
içeriği ile Kurum kayıtlarının birbirini teyit etmesi halinde beyanname
onaylanır, bir nüshası alıcıya geri verilerek tescil işlemi tamamlanmış
olur. Alıcı, tescil beyannamesini alırken beyannamede yazılı stopaj
tutarını ilgili vergi dairesine ödediğini ya da süresi içinde ödeyeceğini
taahhüt eden teminat mektubunu Kuruma ibraz etmek zorundadır. Teminat
mektubu, ödemenin yapıldığının belgelenmesi halinde alıcıya iade edilir.
(6)
Alıcı, alım-satımı tamamlanan tütünlere ait Üretici Hesap Pusulaları
Paftasını Kurum tarafından belirlenen şekil ve içeriğe uygun olarak, ödeme
tarihinden itibaren on iş günü içinde, kati alım sonuçlarını ise üretici
tütünlerinin teslim alınması için belirlenen sürenin bitim tarihinden
itibaren yirmi iş günü içinde yazılı ve elektronik ortamda Kuruma vermek
zorundadır.
Anlaşmazlıkların çözümü
MADDE 12 – (1) Üretici ile alıcı arasında yazılı
sözleşmeye göre yapılan tütün alım-satımında, alıcının tütün eksperi
tarafından yapılan ekspertiz sonucuna üretici veya temsilcisi tarafından
itiraz edilebilir.
(2)
İtiraz başvurusu üç örnek olarak düzenlenir ve aslı alıcıya, bir örneği de
yerel Ziraat Odasına verilir. Ziraat Odasının bulunmadığı yerlerde veya
Kurumun bilgilendirilmesi amacıyla bir örnek de üretici tarafından Kuruma
gönderilebilir. İtiraz edilen alıcı en geç üç iş günü içinde itirazı Kuruma
yazılı olarak intikal ettirir. İtiraz başvurusunun Kurum tarafından bir ay
içinde sonuçlandırılması esastır.
(3)
Kurumun yetkilendireceği bir tütün eksperinin başkanlığında, üretici ve
alıcı temsilcisi tütün eksperlerinden oluşan üç kişilik heyet itirazı
inceleyerek üç gün içinde sonuçlandırır. Heyetin vereceği karar kesin olup,
aynı itirazla ilgili olarak Kurumdan tekrar inceleme talep edilemez.
(4)
Üretici heyete temsilci vermeyeceğini yazılı olarak bildirdiği takdirde,
itiraza konu tütünler hazır bulunanlarca incelenir ve sonuçlandırılır. İki
kişiyle incelenen itirazlarda oybirliği ile karar alınamadığı takdirde
başkanın görüşü esas alınır.
(5)
Heyetin verdiği karara rağmen anlaşma sağlanamaması halinde uyuşmazlığın
çözümünde tütün üretiminin yapıldığı yer mahkemeleri yetkilidir.
(6)
İtiraz başvurusunun süresi içinde Kuruma bildirilmemesi halinde, alıcı
itiraza konu tütünleri, ürün miktarının sözleşmede yer alan en yüksek nevi
tütün fiyatı ile çarpımından oluşan bedelle satın almayı kabul etmiş
sayılır.
(7)
İtiraz hakkını kullanan üreticiye alıcı tarafından yazılı sözleşmede yer
alan hak ve yükümlülüklerle ilgili zorluk çıkartılamaz, itiraz başvurusu
bir sonraki ürün yılı için imzalanacak sözleşmeyle ilişkilendirilemez.
(8) Tütünle ilgili teknik konularda tütün eksperi
olmayanlar bilirkişi ve hakem olarak görevlendirilemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Açık
Artırma Yöntemi, Tütün Satış Merkezlerinin Kurulması, Açık Artırmaya
Katılım, Açık Artırma Süreci ve Satışı Yapılan Tütün Bedelleri
Açık artırma yöntemi ile
alım-satım
MADDE 13 – (1) Yazılı sözleşme yapılarak üretilen tütünler
dışında kalan üretici tütünleri, tütün satış merkezlerinde açık artırma
yöntemiyle alınır satılır.
(2)
Yazılı sözleşme esası dışında tütün üretimi yapmak isteyen üreticiler,
kimlik, açık adres, üretim yapılacak parselin mevki ve alanı ile tahmini
üretim miktarı bilgilerini, şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen
Sözleşme Dışı Tütün Üretim Bildirim Formuna yazarak en geç mayıs ayının
sonuna kadar, tütün üretiminin yapıldığı ilçedeki ziraat odasına bildirmek
zorundadır. Yapılan bildirimler ziraat odası tarafından incelenir ve tütün
çiftçisi olan üreticilere ait bilgiler, şekli ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen Sözleşme Dışı Tütün Üretim Bildirim Listesine kaydedilerek en
geç haziran ayının onbeşinci günü sonuna kadar yazılı ve elektronik ortamda
Kuruma gönderilir.
(3)
Tütünlerin üretici tütünü olduğu, satış merkezlerine başvurma sırasında
Ziraat Odasından alınmış üretim yılına ait çiftçi belgesinin bir örneği
ibraz edilerek kanıtlanır. Ziraat Odasının bulunmadığı yerlerde Tarım
İl/İlçe Müdürlüğünden alınan üretici belgesi geçerlidir.
Tütün satış merkezlerinin
kurulması
MADDE 14 – (1) Tütün satış merkezleri; ziraat odaları,
tütün tarım satış kooperatifleri, her türlü üretici birlik, dernek ve kooperatifleri
ile diğer gerçek ve tüzel kişiler tarafından Kurumun gözetim ve
koordinasyonu altında kurulur ve işletilir.
(2)
Tütün satış merkezlerinin kurulması ile ilgili usul ve esaslar, kurulacağı
yerler, açık artırmalı satışların başlangıç ve bitiş tarihleri Kurum
tarafından belirlenip, ilan edilir.
(3)
Tütün satış merkezlerinin kurulması için gerekli şartların oluşmaması ve
ihtiyaç duyulması halinde, gerekli görülen yerlerde sözleşme dışı üretilen
tütünlerin alım satımının usul ve esasları Kurum tarafından belirlenip ilan
edilir.
Tütün satış merkezlerinde açık
artırmaya katılım
MADDE 15 – (1) Tütün satış merkezlerinde açık artırmaya
katılmak isteyen alıcı, açık artırmalı satışların başlangıç tarihinden en
az yirmi gün önce, açık artırmaya katılacağını ve varsa kanuni vekillerini
ilgili tütün satış merkezine bildirmek zorundadır.
(2)
Tütün satış merkezlerinde alıcı adına tütünlerin muayene ve ekspertizlerini
yapacak kişiler, 4733 sayılı Kanunda belirtilen tütün eksperi unvanına
sahip olduklarını gösteren belge örneğini satış merkezine vermekle
yükümlüdürler. Tütün eksperi olmayanlar satış merkezlerinde tütünlerin
muayene ve ekspertizini yapamazlar, kalite hakkında bildirimde
bulunamazlar.
(3)
Tütün satış merkezinde açık artırmaya katılmak isteyen alıcı, satış
merkezine her yıl Kurumca belirlenecek miktarda teminat yatırmak
zorundadır.
(4)
Alıcının, tütün satış merkezlerinde adına tescil edilen tütünleri almaktan
vazgeçmesi, tütün bedelini satış merkezine ödememesi veya belirlenen süre
içinde tütünleri satış merkezi deposundan çekmemesi halinde doğacak
tazminat, kira, sigorta bedeli, işçilik ve sair masraflar yatırılan
teminattan karşılanır.
Üretici tütünlerinin tütün
satış merkezlerine getirilmesi ve ekspertizi
MADDE 16 – (1) Üreticiler tütünlerini Kurum tarafından
belirlenen tütün satış merkezine, satış merkezince ilan edilecek programa
göre tam mahsul olarak getirirler. Tütünler tartılır ve Kurum tarafından
yetkilendirilmiş satış merkezi tütün eksperince ekspertizi yapılır.
(2)
Her bir üretici tütünü için açık artırma başlangıç fiyatı, bu ekspertiz
sonuçlarına göre belirlenir.
(3)
Tütün satış merkezine, bulunduğu yerde giderilmesi mümkün olmayacak şekilde
ağır tavlı veya küflü olarak getirilen tütünler, açık artırma başlangıç
fiyatı belirlenmeden geri gönderilir. Bu durumdaki tütünler için Kurum
tarafından yetkilendirilmiş satış merkezi tütün eksperinin vereceği karar
kesindir.
(4)
Geri götürülen tütünler, gerekli bakım işlemleri yapıldıktan sonra satış
merkezinin uygun göreceği tarihte tekrar getirilebilir.
Ekspertiz sonuçlarının ilanı ve
açık artırma süreci
MADDE 17 – (1) Her üretici tütünü için, tütün satış
merkezinde Kurum tarafından yetkilendirilmiş tütün eksperi tarafından
yapılan ekspertiz sonucunda belirlenecek tüm bilgiler, satışa çıkarılan
üretici tütünleri üzerindeki karta kaydedilmek suretiyle ilan edilir.
(2)
Her kalite nevi tütün için son beş yılda Kurulca seçilecek üç yılın ihraç
fiyat ortalamasının yüzde elli eksiği, açık artırma başlangıç fiyatı olarak
Kurumca açıklanır. Dünyada ve Türkiye’deki gelişmeler dikkate alınarak bu
oranı yüzde yetmişbeşe kadar uygulamaya Kurul yetkilidir.
(3)
Tütün satış merkezlerinde açık artırmaya, açık artırma başlangıç fiyatından
başlanır. Açık artırma Kurumca her yıl belirlenecek miktar veya katları
oranında yapılır. Üretici veya kanuni vekilinin kabul etmesi halinde
tütünler en yüksek fiyatı veren alıcı adına tescil edilerek satış işlemi
tamamlanır.
(4)
Açık artırma başlangıç fiyatını veya açık artırmada oluşan fiyatı kabul
etmeyen üreticiler oluşan masrafları karşıladıktan sonra tütünlerini geri
götürürler. Tütün satış merkezi, üreticilerin elinde tütün kalması ve
alıcıların istekte bulunması halinde, tütün satış merkezinde programlanmış
son açık artırma işleminden hemen sonra açık artırma işlemini tekrarlar.
Tütünlerin sigorta ettirilmesi
MADDE 18 – (1) Tütün satış merkezleri ve depolarına
getirilen tütünler, satış merkezi tarafından hırsızlık, yangın, haşere
istilası, terör ve halk hareketleri gibi riskler ile sel, su baskını,
kasırga, deprem ve benzeri doğal afetler sonucu oluşabilecek zararlara
karşı sigorta ettirilir. Sigorta primleri satış merkezi tarafından ödenip
alıcıdan tahsil edilir.
Tütün satış merkezlerinde
satışı yapılan tütün bedelleri
MADDE 19 – (1) Satış merkezlerinde satışı yapılan tütünler
için alıcı ve üreticiden bir komisyon alınır. Alınacak komisyon oranı ve
dağılımı her yıl Kurumca belirlenir. Alıcı, satın aldığı tütünlere ait
komisyonu ve tütün bedellerini en geç tescili izleyen iş günü içinde satış
merkezince açtırılan banka hesabına yatırır.
(2)
Satış merkezi gerekli yasal kesintiler ve üreticinin payına düşen komisyonu
çıkardıktan sonra, üreticinin parasını iki iş günü içinde öder.
(3) Alıcı, adına satışı tescil edilen tütünleri,
tescili izleyen iş günü içinde satış merkezi deposundan kendi deposuna
çekmek zorundadır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Tütünlerin İşlenmesi, Tütün Fireleri, Tütün
İşleme Tesislerinin Kurulması, Üretim
İzni, Proje Tadilatı, Yer Değişikliği, Devri,
Kapatılması
ve
Tütünlerin Depolanması
Tütünlerin işlenmesi
MADDE 20 – (1) Türkiye’de üretilen tütünlerin Türk
Standardında belirlenmiş nevi tanımlarına uygun olarak, Kurumdan üretim
izni almış tesislerde işlenmesi zorunludur.
(2)
İşlenecek tütünlere ait bilgiler, işleme başlangıcından bir iş günü
öncesine kadar, işleme sonuçları ise işleme bitişinden itibaren on iş günü
içinde, şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Yaprak Tütün İşleme
Açılış/Kapanış Bildirimine uygun olarak Kuruma bildirilir.
(3)
Teknik ve ticari gereklerle, tütünlerin Türk Standardında belirlenen
neviyatlandırma, denkleme ve ambalajlama yöntemlerine uyulmadan
işlenebilmesi için önceden Kurumdan izin alınması zorunludur. İzin talebi
beş iş günü içinde cevaplandırılır. Türk Standardında yer almayan tütün
çeşitlerinin işlenmesi de Kuruma bilgi verilerek yapılır.
(4)
Çeşitli nedenlerle yeniden işlenmesi planlanan tütünler için gerekçesi ile
birlikte Kuruma başvurularak izin alınması şarttır. İzin talebi beş iş günü
içinde cevaplandırılır.
Tütün fireleri
MADDE 21 – (1) Tütünlerin taşınması, depolanması ve
işlenmesi sırasında meydana gelebilecek azami fireler, bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek-4 sayılı Tütünlerde Azami Fire Oranları listesinde
belirtilmiştir. Azami fire oranları aşıldığı takdirde, gerekçe belirtilerek
en geç on iş günü içinde Kuruma müracaat edilir. Kurumca yapılacak
değerlendirmenin sonucu on iş günü içinde ilgiliye bildirilir.
Tütün işleme tesislerinin
kurulması
MADDE 22 – (1) Tütün işleme tesisleri tütün ticareti
yetki belgesini haiz gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulabilir. Tesis
kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, gerekli izin taleplerini aşağıdaki
bilgi ve belgeleri içeren bir takım dosya halinde bir dilekçe ile şahsen
veya yetkili temsilcisi vasıtasıyla Kuruma intikal ettirirler.
a)
Faaliyet özgeçmişini ve hedeflediği faaliyeti tanımlayan özel beyanı,
b)
Kurulacak tesis sahası için yürürlükteki imar mevzuatı çerçevesinde alınmış
imar durumunu gösteren belge,
c)
Tesiste kullanılacak makine ve cihazların yerleşimini gösterir plan ve
planlanan üretim kapasitesini de içeren iş akış şeması,
ç)
Kurum tarafından belirlenen içerik ve şekle uygun olarak hazırlanmış
fizibilite raporu,
d)
Tesis kurma müracaatında bulunan kişi ve kuruluşların yirmidörtbin Türk
Lirası uygunluk belgesi bedelini Kurum hesabına yatırdıklarına ilişkin
belge.
(2)
Eksik bulunan dosyalar bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde
tamamlanmaz ise yapılan başvuru işleme konulmaz. Eksik bulunan dosyaların
bir ay içinde tamamlanmaması veya talepten vazgeçilmesi halinde uygunluk
belgesi bedeli iade edilmez.
(3)
Tamamlanmış başvurular ilgili mevzuat ile işin ekonomik ve teknik boyutları
gözetilerek Kurum tarafından değerlendirilir ve en geç bir ay içinde tesis
kurma izin başvurusu karara bağlanır. Uygun bulunanlara şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Tütün İşleme Tesisi Kurma Uygunluk Belgesi
verilir.
(4)
İşleme tesislerinin kurulması aşamasında veya daha sonra gerçekleştirilecek
proje tadilatları kapsamında, tesiste kullanılmak üzere ithal edilecek
makineler Kuruma bildirilir.
(5)
Birinci fıkranın (d) bendinde yer alan uygunluk belgesi bedeli, her yıl bir
önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranını geçmemek üzere, Kurul
tarafından yeniden belirlenerek Resmî Gazete’de yayımlanır.
Tütün işleme tesislerinin
üretim izni
MADDE 23 – (1) Tütün işleme tesisi kurma izni alarak
projesini gerçekleştiren ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda alınması
gerekli İşletme Belgesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını tamamlayarak
işletmesini üretime hazır hale getiren alıcılar, ilgili sanayi odasından
alınan kapasite raporunu da ekleyerek üretime hazır olduklarını Kuruma
yazılı olarak bildirirler.
(2)
Kurum tarafından teknik bir heyet görevlendirilir, tesisin kuruluş izninde
aranan şartları taşıyıp taşımadığı hususu yerinde incelenerek rapora
bağlanır. Bu rapor, Kuruma sunulmasından itibaren bir ay içinde
değerlendirilerek uygun bulunanlara şekli ve içeriği Kurum tarafından
belirlenen Tütün İşleme Tesisi Faaliyet Uygunluk Belgesi verilir.
(3)
İkinci fıkrada belirtilen Uygunluk Belgesi için kırksekizbin Türk Lirası
bedel alınır. Bu bedel her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı
Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranını geçmemek üzere, Kurul
tarafından yeniden belirlenerek Resmî Gazete’de yayımlanır.
(4)
Faaliyet izni verilmesinden önce yasal izinlerin alınmasının sağlanması
veya tesisteki makine, cihaz ve ekipmanların test edilmesi amacıyla, deneme
üretimi yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilere, başvuru tarihinden
itibaren en geç bir ay içinde Kurumca izin verilir. Deneme üretiminde
işlenecek tütün miktarı, tesisin yirmidört saatlik tütün işleme
kapasitesinin beş katından fazla olamaz ve deneme üretimi toplamda otuz
günü geçemez. Deneme üretimi süresince işlenmiş tütünler, Kurumdan üretim
izni alınıncaya kadar bildirimi yapılan bir tütün deposunda muhafaza edilir
ve hiçbir ticari faaliyete konu edilemez.
Proje tadilatı, tesislerin yer
değişikliği, devri ve kapatılması
MADDE 24 – (1) İşleme tesisinde kurulu bulunan makineleri
devre dışı bırakacak, değiştirecek veya ilave makine getirecek alıcı,
değişikliğin teknik ve mali boyutunu açıklayan bir rapor ve tadilat projesi
ile Kuruma başvurur. Başvuru değerlendirilerek bir ay içinde karara
bağlanır. Uygun bulunan projeye izin verilir. Verilen izin doğrultusunda
yapılan proje değişikliği tesiste kapasite değişikliğine sebep olursa, ilgili
sanayi odasından alınan yeni kapasite raporu Kuruma gönderilir.
(2)
Tütün işleme tesisinde, tütün işleme faaliyetiyle ilgisi bulunmayan makine,
cihaz ve ekipmanlar ile tesiste gerçekleştirilecek yedek parça değişimleri
birinci fıkra hükmüne tabi değildir.
(3)
Tesisin kuruluş yerinin değiştirilmesi, kurulu makinelerini ülke içerisinde
kısmen veya tamamen aynı alıcı tarafından kurulan yeni veya eski bir tesise
nakli, başka bir gerçek veya tüzel kişiye devri ile ülke dışına çıkarılması
Kurumun iznine bağlıdır. Kurum izin taleplerini bir ay içinde
sonuçlandırır.
(4)
Üretim faaliyetleri sona erdirilen işleme tesisleri Kuruma bildirilir.
Kuruma karşı yükümlülükleri işleme tesisi sahibine on iş günü içinde
bildirilerek kapatma işlemi sonuçlandırılır. Kapatılan işleme
tesislerindeki makine, cihaz ve ekipman Kuruma bilgi verilerek tasfiye
edilir.
(5)
Tütün Ticareti Yetki Belgesi iptal edilen alıcılara ait işleme tesislerinin
gerçek ve tüzel kişilere devri, kiralanması veya sökülerek tasfiyesi
Kurumun iznine bağlıdır. İzin talebi Kurum tarafından bir ay içinde karara
bağlanır ve sonuç başvuru sahibine bildirilir.
(6)
Homojenize tütün, şişirilmiş tütün ve şişirilmiş tütün damarı yapımı amacı
ile kurulacak fabrika ve tesisler de 22 nci, 23 üncü ve bu madde hükümlerine
tabidir.
(7)
Bu maddenin altıncı fıkrasında belirtilen tesisler, Kurum tarafından bu
Yönetmelik doğrultusunda daha önce izin verilmiş bir tesise ek olarak da
kurulabilir. Bu durumda başvuru sahibi, hedeflediği faaliyeti tanımlayan
beyan ile kurulacak makine ve cihazların yerleşim durumu ve planlanan
üretim kapasitesini de içeren iş akış şeması ile birlikte Kuruma başvurur.
Başvuru değerlendirilir ve uygun bulunanlara bir ay içinde izin verilir.
Kurulumu tamamlayan başvuru sahibi ilgili sanayi odasından alınan kapasite
raporu ile birlikte üretime hazır olduğunu Kuruma yazılı olarak bildirir.
Bildirimden sonraki işlemler, bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin ikinci,
üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer alan hükümler doğrultusunda
sonuçlandırılır. Bu tesislere yeni faaliyet alanıyla uyumlu Faaliyet
Uygunluk Belgesi verilir.
Tütünlerin depolanması
MADDE 25 – (1) Alıcı, stoklarında bulunan tütünlerin
muhafazası veya bakımı amacıyla gerek kendisine ait, gerekse kiralık olarak
tuttuğu depoları, tütün konulmadan önce Kuruma bildirmek zorundadır.
(2) Kapatılan depolar Kuruma bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Tütün
Ticareti Yetki Belgesi, Tütün Ticareti, İhracatı ve İthalatı
Tütün ticareti yetki belgesi
MADDE 26 – (1) Tütün ticareti yapabilmek için Kurumdan
uygunluk belgesini almış olmak şarttır. Uygunluk belgesi almak isteyen
gerçek ve tüzel kişiler Kuruma yapacakları başvuru dilekçelerine;
a)
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanmış ana sözleşmesinin aslı veya
noter onaylı örneği ile yetkili kişilere ait imza sirkülerini,
b)
Son bir ay içinde ticaret ve sanayi odasından alınan faaliyet belgesinin
aslı ya da onaylı örneğini,
c)
Gerçek kişiler için başvuru sahibinin, tüzel kişiler için yönetim kurulu
başkan ve üyeleri ile tüzel kişiyi temsile yetkili kişinin 4733 sayılı
Kanuna, 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler
İnhisarı Kanununa ve 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele
Kanununa muhalefetten mahkum olmadıklarını belirtir yazılı beyanı,
ç)
Yirmidörtbin Türk Lirası uygunluk belgesi bedelini Kuruma yatırdıklarına
ilişkin belgeyi,
eklemek
suretiyle Kuruma başvururlar. Başvurular Kurum tarafından değerlendirilerek
en geç bir ay içinde karara bağlanır. Tütün ticareti yapması uygun
görülenlere uygunluk belgesi olarak Tütün Ticareti Yetki Belgesi verilir.
(2)
Eksik bulunan dosyalar bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde
tamamlanmaz ise yapılan başvuru işleme konulmaz. Eksik bulunan dosyaların
bir ay içinde tamamlanmaması veya talepten vazgeçilmesi halinde belge
bedeli iade edilmez.
(3)
Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişilerin başvuru
bilgilerindeki değişiklikler onbeş gün içinde Kuruma bildirilir. Tüzel
kişilerde yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile yetkili kişilerden herhangi
birinde değişiklik olması halinde, katılan yeni kişiler için birinci
fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen belgelerin Kuruma ibrazı
zorunludur.
(4)
Tütün ticareti yetki belgesi almış olanların uygunlukları her yıl temmuz
ayında Kurum tarafından vize işlemine tabi tutulur. Bunun için
ikibindörtyüz Türk Lirası yıllık uygunluk belgesi bedelinin, temmuz ayının
son iş günü mesai saati bitimine kadar Kurum hesabına yatırılması
zorunludur. Vize işlemini yaptırmayanlar hakkında 4733 sayılı Kanunun 8
inci maddesinin altıncı fıkrası doğrultusunda işlem yapılır.
(5)
Bu maddede yer alan uygunluk belgesi bedelleri, her yıl bir önceki yıla
ilişkin olarak 213 sayılı Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme
oranını geçmemek üzere, Kurul tarafından yeniden belirlenerek Resmî
Gazete’de yayımlanır.
Tütün ticareti
MADDE 27 – (1) Üreticiden alınan tütünlerin tütün satış
merkezlerine veya Kuruma tescili kaydıyla dahilde alınması, satılması ve
nakledilmesi serbesttir.
(2)
Alıcılar, aralarında yaptıkları tütün alım ve satımlarını, şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Tütün Alım-Satım Bildirimine uygun olarak,
fatura düzenleme tarihini takip eden beş iş günü içinde Kuruma bildirmek
zorundadırlar.
(3)
Alıcı, tütün stokları ile ihracat ve ithalat miktarlarını, şekli ve içeriği
Kurum tarafından belirlenen Tütün Mevcut Bildirimine uygun olarak, haziran
ve aralık ayları sonu itibariyle takip eden ayın onbeşinci gününe kadar
Kuruma bildirmek zorundadır.
(4)
Tütün Ticareti Yetki Belgesine sahip alıcılar ticaretinin yapılmaması kaydı
ile menşe, nevi ve işleme partisi bazında, içim ekspertizi, numune,
fiziksel ve kimyasal analizler için, beş kilograma kadar kıyılmış,
öğütülmüş, parçalanmış, ezilmiş tütün bulundurabilirler.
(5)
Yazılı sözleşme esasına göre tütün üretenler ile bu Yönetmeliğin 13 üncü
maddesi ikinci fıkrasına göre sözleşme dışı tütün üretim bildiriminde
bulunarak tütün üretenlerden Kuruma bildirilip kayıt altına alınanlar,
ticari amaç olmaksızın, kendi ürettiği yaprak tütünleri kullanarak elli
kilogramı aşmayan sarmalık kıyılmış tütün elde edebilirler.
Tütün ihracatı
MADDE 28 – (1) Kurumdan üretim izni almış tesislerde
işlenmiş tütünlerin ihracı serbesttir. Ancak ihraç edilecek tütünlerin, bu
Yönetmeliğin 20 nci maddesi çerçevesinde işlenmiş olduğunun, Kurumun
yetkilendirdiği bir tütün eksperi tarafından yapılacak ekspertiz sonucunda
belirlenmesi ve bu tütünler için tütün ihracatı uygunluk belgesi alınması
zorunludur.
(2)
Tütün ihraç etmek isteyen Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi gerçek veya
tüzel kişiler, ihracat işlemlerine başlamadan önce Kurumdan parti numarası
alır, işlenmiş tütünlerin her bir dengine/kutusuna Türk Standardında
belirtilen markalama ve işaretlemeleri yapar, şekli ve içeriği Kurum
tarafından belirlenen Tütün İhracatı Uygunluk Belgesi Başvuru Formunu
doldurarak tütün ihracatı uygunluk belgesi talebinde bulunurlar. Kurum,
talebi inceleyerek ekspertiz yaptırdıktan sonra uygun bulunanlara, beş iş
günü içinde şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün İhracatı
Uygunluk Belgesini verir.
(3)
Tütün tozu ve tütün döküntülerinin ihracatı için bu maddenin ikinci
fıkrasında belirtilen başvuru formuna, ihraç edilecek toz ve döküntü
tütünlerle ilgili olarak bir tütün eksperi tarafından düzenlenen rapor da
eklenerek Kuruma başvurulur. İhracat, tütün ihracatı uygunluk belgesi
alınmak suretiyle gerçekleştirilir.
(4)
Aynı menşe, nevi ve ürün yılından olmak şartı ile yurt dışına gönderilecek
on kilograma kadar numune tütünlerde ihracat uygunluk belgesi şartı
aranmaz. Numune tütünlerin Kurum kayıtlarına işlendiğinin belgelenmesi
kaydı ile ihracı serbesttir.
(5)
Hariçte İşleme Rejimi kapsamında ihraç edilecek tütünler için Kurumdan
tütün geçici ihracat uygunluk belgesi alınması zorunludur. Geçici ihracat
uygunluk belgesi almak isteyen tütün mamulü üreticisi firmalar, şekli ve
içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün Geçici İhracat Başvuru Formu ile
Kuruma müracaat eder. Kurumca, tütünlerin ekspertiz muayenesi yaptırılarak,
beş iş günü içinde şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün
Geçici İhracat Uygunluk Belgesi verilir. Hariçte işlemeye başlamadan en az
bir ay önce işlemin yapılacağı ülke ve tesis, başlangıç-bitiş tarihi ile
işleme programı Kuruma bildirilir.
(6)
İhraç edilecek tütünlerin muayenesi sonucu düzenlenen ekspertiz raporunun
olumsuz olması durumunda, ekspertiz masraflarının karşılanması taahhüt
edilerek yazılı başvuru ile ekspertiz sonucuna itiraz edilebilir. Bu
durumda Kurum bünyesinden tütün eksperi niteliğini haiz bir uzman
başkanlığında, Ege Tütün İhracatçıları Birliği ve Tütün Eksperleri Derneğinden
istenecek birer tütün eksperinden oluşan heyete tütünler onbeş iş günü
içinde yeniden muayene ettirilir. Bu heyetin kararı kesin olup, verilen
karar doğrultusunda işlemler yürütülür.
(7)
İhraç edilen tütünlerin kısmen ya da tamamen satılmayarak geri getirilmesi
halinde, bu maddenin altıncı fıkrasındaki usule göre oluşturulan heyet
tarafından tütünler muayeneye tabi tutulur. Heyet, tütünlerin menşei, ürün
yılı, nevi ve fiziksel durumunu rapora bağlayarak Kuruma iletir. Kurum
raporu inceleyerek tütünlerin yurda giriş iznini beş iş günü içinde karara
bağlar.
Tütün ithalatı
MADDE 29 – (1) İşlendikten sonra ihraç amacıyla olsa dahi
tütün ithali ancak, üretim ihtiyaçlarıyla sınırlı olarak tütün mamulleri
üretenler tarafından yapılabilir.
(2)
Tütün ithalatı yapmak isteyen tütün mamulü üreticilerinin Kurumdan uygunluk
belgesi alması zorunludur. İthalatçılar ithal etmek istedikleri tütünlerle
ilgili olarak, şekli ve içeriği Kurum tarafından belirlenen Tütün İthalatı
Başvuru Formunu doldurarak, tütün ithalatı uygunluk belgesi talebinde
bulunurlar. Kurum başvuruyu inceleyerek, ekspertiz yaptırdıktan sonra
talebi uygun bulunanlara, beş iş günü içinde şekli ve içeriği Kurum
tarafından belirlenen Tütün İthalatı Uygunluk Belgesini verir.
(3)
İthal edilen tütünlerin muayenesi sonucu düzenlenen ekspertiz raporunun
olumsuz olması durumunda, ekspertiz masraflarının karşılanması taahhüt
edilerek yazılı başvuru ile itiraz edilebilir. Bu durumda Kurum bünyesinden
tütün eksperi niteliğini haiz bir uzman başkanlığında, Ege Tütün
İhracatçıları Birliği ve Tütün Eksperleri Derneğinden istenecek birer tütün
eksperinden oluşan heyete tütünler onbeş iş günü içinde yeniden muayene
ettirilir. Bu heyetin kararı kesin olup, verilen karar doğrultusunda
işlemler yürütülür.
(4)
Tütün İthalatı Uygunluk Belgesi alındıktan sonra, gümrük işlemleri
tamamlanmayarak ithalatı gerçekleşmeyen tütünler en geç yıl sonu itibariyle
Kuruma bildirilir.
(5)
Kurum veya Gümrük İdaresi tarafından ithaline izin verilmeyen tütünler
ithalatçı tarafından mahrecine iade edilir veya üçüncü bir ülkeye
gönderilir ya da Gümrük İdaresinin kabul etmesi koşuluyla, masrafları
ithalatçı tarafından karşılanmak suretiyle, yürürlükteki mevzuat hükümleri
çerçevesinde tasfiye edilmek üzere gümrüğe terk edilir.
(6)
Homojenize veya yeniden tertip edilmiş tütün, şişirilmiş tütün ve
şişirilmiş tütün damarı ithalatında da tütünün tabi olduğu esaslar
uygulanır.
(7)
Bu madde uyarınca Kurumdan uygunluk belgesi alınması, ithalata ilişkin
mevzuatta öngörülen diğer şartların yerine getirilmesi zorunluluğunu
ortadan kaldırmaz.
(8)
Tütün ithalatı yapan tütün mamulü üreticilerinin, aşağıda belirtilen
kayıtları günlük olarak tutmaları zorunludur:
a)
İthal edilen ve üretimde kullanılan tütün miktarları,
b) İthal edilen tütünlerden, yurtiçine ve yurtdışına
satışı yapılan tütün miktarları.
YEDİNCİ BÖLÜM
Belge
Saklama Süresi ve Denetim
Belge saklama süresi
MADDE 30 – (1) İlgili mevzuatında daha uzun bir saklama
süresi öngörülmediği sürece, bu Yönetmelik uyarınca tutulması gereken tüm
kayıtlar, verilen izin ve uygunluklar, talepler, stok listeleri, raporlar
ile sair bilgi ve listeler, elektronik ortama aktarılmış kopyaları da dahil
olmak üzere, tütün ticaret yetki belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler
tarafından düzenlendikleri yılı takip eden yıldan itibaren beş yıl süreyle
saklanmak zorundadır.
Denetim
MADDE 31 – (1) Kurum, alıcıya ait tütün alım yerleri,
işleme tesisleri ve depoları ile mevzuat gereği tutulması gereken kayıtları
her zaman denetlemeye yetkilidir. Denetim amacıyla Kurum tarafından
istenecek her türlü bilgi ve belgelerin verilmesi zorunludur.
(2)
İthal edilen tütünlerle ilgili olarak Kurum tarafından istenecek bilgi ve
belgeler ile yapılacak gözlem ve denetimlere, sınai veya ticari gizlilik
mülahazalarıyla engeller konulamaz.
(3) Bu Yönetmelikte alıcılar tarafından Kuruma
bildirimi istenilen bilgi, belge ve raporlar için ilgili maddede bir süre
düzenlemesi yapılmamış ise, söz konusu bildirimlerin bir ay içinde Kuruma
gönderilmesi zorunludur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Cezai
Hükümler
Cezalar
MADDE 32 – (1) Kurumdan tesis kurma ve faaliyet izni
almadan tütün işleyenlere 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci
fıkrası hükmü uygulanır.
(2)
Tütün piyasasında mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithal eden,
pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı idari
yaptırımlar uygulanır:
a)
4733 sayılı Kanun veya ilgili mevzuat gereğince Kurum tarafından istenilen
ticari faaliyetlerini gösterir satış veya faaliyet raporlarını veya bilgi,
belge ve numuneleri yazılı uyarıya rağmen belirlenen süre içinde
vermeyenlere, yanlış veya yanıltıcı bilgi veya belge verenlere, gerekli
tesis ve yerleri incelemeye açmayanlara 4733 sayılı Kanunun 8 inci
maddesinin beşinci fıkrası (a) bendi hükmü uygulanır.
b)
Üreticiden satın aldıkları tütünleri satış merkezlerine veya Kuruma tescil
ettirmeyenlere, yazılı sözleşme yapma tarihine uymayanlara, işleme açılış
ve kapanışları ile tütün stoklarını ve tütün depolarını süresi içinde
bildirmeyenlere, izinsiz standart dışı işleme yapanlara, 4733 sayılı
Kanunda tütün eksperi unvanına sahip olanlar tarafından yapılması öngörülen
işleri yetkisiz kişilere yaptıranlara, yazılı sözleşme esası veya açık
artırma yöntemi ile yapılan alım satım kapsamındaki yükümlülüklerini süresi
içinde yerine getirmeyenlere 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci
fıkrası (b) bendi hükmü uygulanır. Bu hüküm Kurumdan izin almadan bir yere
mahsus tütün çeşidinin tohum veya fidelerini başka çeşitlere ayrılmış olan
yerlere ekenler, dikenler veya bu amaçlarla taşıyanlar hakkında da
uygulanır.
c)
Kurumdan izin almaksızın işleme tesislerinde proje tadilat kapsamındaki
işlemleri yapan, kurulu makinelerini ülke içerisinde kısmen veya tamamen
aynı firma tarafından kurulan yeni veya eski bir fabrikaya nakleden, başka
bir firmaya devreden ya da ülke dışına çıkaranlara veya bildirimde
bulunmaksızın faaliyetini sona erdirenlere 4733 sayılı Kanunun 8 inci
maddesinin beşinci fıkrası (d) bendi hükmü uygulanır.
ç)
Kurumdan yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti
yapanlara 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrası (h) bendi
hükmü uygulanır.
d)
Bu Yönetmeliğin 27 nci maddesi beşinci fıkrasında izin verilenler
haricinde, Kurumdan uygunluk belgesi almadan ticari amaçla sarmalık
kıyılmış tütün üreten, satan veya satışa arz edenlere 4733 sayılı Kanunun 8
inci maddesinin beşinci fıkrası (ı) bendi hükmü uygulanır.
(3)
Yukarıda sayılan fiiller dışında, 4733 sayılı Kanuna veya bu Yönetmeliğe ya
da Kurumca verilen belgelerde yer alan şartlara uyulmadığının tespiti
halinde, ilgili gerçek ve tüzel kişiler uyarılır ve aykırılığın giderilmesi
için uygun bir süre verilir. Her işlem için verilecek süre Kurumca
belirlenir. Verilen süre sonunda aykırılığın devam etmesi halinde veya
aykırılığın giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde süre verilmeksizin
Kurumca verilen belgeler iptal edilir.
(4)
İdari para cezaları, fiillerin tekrarı halinde, bir önceki cezanın iki katı
olarak verilir. İkinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılan
fiillerin, ilk fiilin işlenmesinden sonraki beş yıl içinde üçüncü defa
işlenmesi halinde ise belgelerin iptaline karar verilir.
(5)
4733 sayılı Kanuna, 4250 sayılı Kanuna veya 5607 sayılı Kanuna aykırılıktan
dolayı yargılanması devam edenler ile mahkum olanlara veya aynı kanunlara
aykırılıktan dolayı iki defadan fazla ön ödemede bulunması nedeniyle
haklarında kamu davası açılmamış ya da düşmüş olanlara uygunluk belgesi
verilmez; verilmiş olanlar da iptal edilir.
(6)
İkinci fıkranın (ç) ve (d) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idari
yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın
mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülki amirler,
diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idari para cezası vermeye Kurum
yetkilidir. Mahalli mülki amirlerce uygulanan idari yaptırımlar onbeş gün
içinde Kuruma iletilir.
(7)
4733 sayılı Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine göre verilen idari yaptırım
kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare
mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde
açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine
getirilmesini durdurmaz.
(8) İdari yaptırımlara ilişkin olarak 4733 sayılı
Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Tütün eksperine yaptırılacak
işler
MADDE 33 – (1) Tütün eksperi olmayanlar, tütün alım ve
satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesini ve
tütün işleme, bakım, fabrikasyon eksperliği yapamazlar.
(2)
Tütün ticareti yetki belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler, tütün alım ve
satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesi iş ve
işlemlerini tütün eksperlerine yaptırmak zorundadır.
(3)
Tütün işlemesi ve bakımı ile tütün mamullerinin üretildiği iş yerlerinde
mevzuatla tütün eksperinin yapması öngörülen işler tütün eksperine
yaptırılır. Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler iş
yeri, iş saati ve kapasite ile uyumlu olarak tütün eksperi çalıştırmak
zorundadır.
Yürürlükten kaldırılan
yönetmelik
MADDE 34 – (1) 4/12/2002 tarihli ve 24956 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Tütün Üretimi, Üretici Tütünlerinin Pazarlanması, İç
ve Dış Ticareti, Denetimi ve Tütün Eksperliği ile İlgili Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Mevcut yönetmeliğin uygulanması
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten
önce alınan yetki ve uygunluk belgeleri geçerli olup, yürürlük tarihinden
itibaren altı ay içinde Kurumca güncellenir.
Yürürlük
MADDE 35 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 36 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tütün ve Alkol
Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.
EK-1
TÜRK TÜTÜNLERİ STANDARDINDA TANIMLANMIŞ MENŞELER VE
ÜRETİM MERKEZLERİ
|
MENŞEİ
|
ÜRETİM
MERKEZLERİ
|
|
İzmir
|
Bozdoğan, Buharkent,
Çine, Didim, Germencik, Karacasu, Kuyucak, Nazilli, Söke
|
|
Balıkesir, Ayvalık,
Bigadiç, İvrindi, Savaştepe, Sındırgı
|
|
Denizli, Acıpayam,
Bekilli, Beyağaç, Bozkurt, Buldan, Çardak, Çivril, Güney, Kale,
Serinhisar, Tavas
|
|
Bayındır, Bergama,
Beydağ, Buca, Dikili, Foça, Gaziemir, Karaburun, Kemalpaşa, Kınık, Kiraz,
Menderes, Menemen, Ödemiş, Seferihisar, Selçuk, Tire, Torbalı, Urla
|
|
Emet
|
|
Manisa, Ahmetli,
Akhisar, Alaşehir, Demirci, Gölmarmara, Gördes, Kırkağaç, Köprübaşı,
Kula, Salihli, Sarıgöl, Saruhanlı, Selendi, Soma, Turgutlu
|
|
Muğla, Bodrum, Fethiye,
Kavaklıdere, Milas, Ula, Yatağan
|
|
Eşme, Karahallı, Sivaslı,
Ulubey
|
|
Düzce
|
Düzce, Çilimli
|
|
Bursa
|
Bursa, İnegöl, Keles,
Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Yenişehir, Bandırma, Karamürsel,
Geyve, Bilecik, Söğüt
|
|
Agonya
|
Yenice
|
|
Edirne
|
Keşan, Kırklareli,
Tekirdağ, Malkara, Şarköy
|
|
Artvin
|
Ardanuç, Borçka
|
|
Trabzon
|
Trabzon, Akçaabat,
Şebinkarahisar, Alaçam, Bafra
|
|
Samsun-Maden
|
Samsun
|
|
Samsun-Evkaf
|
Samsun, Kavak,
Ondokuzmayıs
|
|
Samsun-Canik
|
Samsun, Çarşamba, Havza,
Tekkeköy, Vezirköprü
|
|
Bafra
|
Bafra, Alaçam, Yakakent,
Sinop, Gerze
|
|
Gümüşhacıköy
|
Gümüşhacıköy, Merzifon
|
|
Taşova
|
Taşova, Tokat, Erbaa,
Niksar
|
|
Basma
|
Gümüşhacıköy, Merzifon,
Taşova, Havza, Vezirköprü, Tokat, Erbaa, Niksar, Yenice
|
|
Bucak
|
Bucak, Çeltikçi
|
|
Yayladağı
|
Yayladağı, Altınözü,
Antakya, İskenderun, Samandağ, Bahçe
|
|
Adıyaman
|
Adıyaman, Besni,
Çelikhan, Gölbaşı, Kahta, Samsat, Malatya, Akçadağ, Doğanşehir
|
|
Silvan
|
Silvan, Bismil, Hazro,
Kulp, Lice, Batman, Beşiri, Kozluk, Sason, Baykan, Kurtalan
|
|
Mardin
|
Kızıltepe, Mazıdağı,
Savur
|
|
Bitlis
|
Bitlis, Hizan, Mutki,
Tatvan
|
|
Muş
|
Muş, Hasköy, Güroymak,
Solhan
|
|
Şemdinli
|
Şemdinli
|
EK-2
TÜRK STANDARDINDA YER ALMAYAN TÜTÜNLER VE ÜRETİM MERKEZLERİ
|
TÜTÜN TİPİ
|
ÜRETİM MERKEZLERİ
|
|
Hasankeyf
|
Şahinbey,
Şehitkamil
|
|
Tömbeki
|
İskenderun,
Samandağ
|
|
Virginia
|
Düzce,
Cumayeri, Çilimli, Gölyaka, Gümüşova, Kaynaşlı, Yığılca
|
|
Kırklareli,
Babaeski, Lüleburgaz, Pınarhisar
|
|
Burdur,
Çeltikçi, Bucak
|
|
Burley
|
Adapazarı,
Akyazı, Erenler, Ferizli Geyve, Hendek, Karasu, Pamukova, Serdivan,
Söğütlü
|
|
Balya,
Gönen, Manyas
|
|
Puroluk
|
Pazar
|
EK-3
ÜRETİCİ
TÜTÜNLERİNİN MENŞELERE GÖRE DENKLEME TARZLARI
Tütünler,
boyut ve su tutma özelliklerine göre, üreticiler tarafından aşağıdaki
biçimlerde denklenirler.
(1) Ege
Bölgesi Tütünleri: İzmir tarzı dizi dengi, kalıp biçiminde veya yaprakların
kutu içine serpilmesi suretiyle karton kutu biçiminde denklenir. İzmir
tarzı dizi denklerin boyu 70 cm, eni 40 cm, denk
ağırlığı 50-55 kg’dır. Karton kutunun ağırlığı azami 30 kg’dır.
(2)
Karadeniz Bölgesi Tütünleri: Trabzon ve Artvin tütünleri, İskenderiye tarzı
bağsız demet veya sırapastal; Taşova tütünleri İskenderiye tarzı bağsız
demet veya sırapastal veya Rumeli tarzı dizi, diğerleri Rumeli tarzı dizi
biçiminde veya yaprakların kutu içine
serpilmesi suretiyle karton kutu
biçiminde denklenir.
a) Bu
bölgeye giren Trabzon tütünleri denk boyu 100 cm, eni
yaprak boyutuna göre 45-55 cm, denk
ağırlığı 30-40 kg’dır.
b)
İskenderiye tarzında denklenen diğer tütünlerin denk boyu 100 cm, eni
yaprak boyutuna göre 40-50 cm, denk
ağırlığı 20-30 kg’dır.
c) Rumeli
tarzı dizi olarak denklenen tütünlerin denk boyu 60 cm,
eni yaprak boyutuna göre 15-30 cm, denk
ağırlığı 15-25 kg’dır.
ç) Bu
bölgedeki Gümüşhacıköy ve Basma tütünlerinin denk boyu 50 cm, eni
yaprak boyutuna göre 15-25 cm, denk
ağırlığı 15-25 kg’dır.
d) Karton
kutu biçiminde yapılacak denklemede kutu ağırlığı azami 25 kg’dır.
(3)
Marmara Bölgesi Tütünleri: Rumeli tarzı demet veya sırapastal veya Rumeli
tarzı dizi veya yaprakların kutu içine serpilmesi suretiyle karton kutu
biçiminde denklenir. Demet veya sırapastal olarak denklenecek tütünlerde
denk boyu 50 cm, eni
yaprak boyutuna göre 15-35 cm, denk
ağırlığı 15-30 kg’dır. Dizi olarak denklenecek tütünlerde ise denk boyu 60 cm, eni
yaprak boyutuna göre 15-30 cm, denk
ağırlığı 15-25 kg’dır. Karton kutu biçiminde denklenecek tütünlerde kutu
ağırlığı azami 25 kg’dır.
(4) Doğu
ve Güney-Güneydoğu Anadolu Bölgesi Tütünleri: İskenderiye tarzı bağsız
demet veya sırapastal veya yaprakların kutu içine serpilmesi suretiyle
karton kutu biçiminde denklenir.
Denk boyu 100 cm, eni
yaprak boyutuna göre 40-50 cm, denk
ağırlığı 30-40 kg’dır. Karton kutu biçiminde yapılacak denklemelerde kutu
ağırlığı azami 25 kg’dır.
(5) Türk
Tütünleri standardında tanımlanmamış menşelere ait üretici tütünleri,
yaprak boyutu ve su tutma özelliklerine bağlı olarak yukarıda sayılan
denkleme tarzlarından herhangi birine göre denklenebilir.
EK-4
TÜTÜNLERDE
AZAMİ FİRE ORANLARI
|
MENŞEİ
|
DEPO
(BAKIM) FİRELERİ
|
İŞLEME
FİRELERİ
(%)
|
|
BİRİNCİ
6 AY
İÇİNDE
(%)
|
İKİNCİ
6 AY
İÇİNDE
(%)
|
|
İzmir
|
5
|
3
|
10
|
|
Artvin, Bafra, Basma,
Samsun (Canik, Evkaf, Maden)
|
5
|
4
|
10
|
|
Gümüşhacıköy, Taşova,
Trabzon
|
6
|
4
|
10
|
|
Agonya, Bursa, Düzce,
Edirne
|
6
|
5
|
10
|
|
Bitlis
|
7
|
5
|
10
|
|
Muş
|
10
|
6
|
11
|
|
Bucak, Mardin, Şemdinli,
Silvan
|
10
|
6
|
11
|
|
Adıyaman
|
8
|
6
|
10
|
|
Yayladağı
|
7
|
4
|
10
|
|
Tömbeki
|
9
|
6
|
10
|
|
Virginia
|
9
|
4
|
11
|
|
Burley
|
10
|
4
|
11
|
(1)
İşlenmemiş tütünlerin depo (bakım) firesi hesaplarında birinci altı ayın
başlangıcı olarak, tütünlerin üreticiden alıcının zimmetine intikal tarihi
ve bu tarihteki tartı kilosu esas alınır. Takip eden her yıl için depo
(bakım) firesi %1,5 olarak hesaplanır.
(2)
İşlenmiş tütünlerde, işleme çıkış tarihinden itibaren birinci yıl içinde
uygulanacak depo (bakım) firesi, işleme çıkış kilosu esas alınarak,
çizelgedeki ikinci altı aya ilişkin rakamlar üzerinden hesaplanır. Takip
eden her yıl için depo (bakım) firesi %1,5 olarak hesap edilir.
(3)
Homojenize tütün, şişirilmiş tütün, şişirilmiş tütün damarı ve kıyılmış
tütünlerde, üretim çıkış tarihinden itibaren uygulanacak depo (bakım)
firesi, üretimden çıkış kilosu esas alınarak, birinci altı ay içinde %1,
ikinci altı ay içinde %0,5 ve takip eden her yıl için %1 olarak hesaplanır.
Anılan tütünlerin ithal edilmesi durumunda, ithalat kilosu üzerinden yıllık
%1 fire hesap edilir.
(4) Sak
ile hasat edilen Hasankeyf tipi tütünlerde, işleme (çöp) firesi %45 olarak
hesap edilir. İşlenmiş Hasankeyf tipi tütünlerde, işleme çıkış tarihinden
itibaren uygulanacak depo (bakım) firesi, işleme çıkış kilosu esas
alınarak, birinci yıl içinde %20, ikinci yıl içinde %12 ve takip eden her
yıl için %2 olarak hesaplanır.
(5)
Tütünlerin taşınmasında; her taşıma için, ambalaj karton kutu ise %0,5
farklı ambalajlamalarda ise %1,5 oranları üzerinden yol firesi hesaplanır.
(6)
Çizelgede yer alan menşelerin dışında, farklı bir tütün tipine yaygın
üretim izni verildiğinde, gerekli düzenleme Kurum tarafından yapılır.
|